المرزوقى ج 2 ص 807 و « عيون الأخبار » كتاب السّودد ، ج 1 ص 268 . ابو عثمان عمرو بن بحر الجاحظ در « البيان و التّبيين » ج 3 ص 211 و « كتاب الحيوان « 1 » » ج 3 ص 24 ، اين بيت را به حارثة بن بدر نسبت مىدهد . و ياقوت در « معجم البلدان » ، ذيل « بقيع الغرقد » ج 2 ص 254 آن را به عمرو بن النّعمان البياضى منسوب مىكند « 2 » . اين بيت در « العقد الفريد « 3 » » كتاب الياقوتة فى العلم و الأدب ، باب السّودد ، ج 2 ص 290 و « وفيات الأعيان « 4 » » ضمن شرح احوال أبو بكر محمّد بن احمد الشّاشىّ ، ج 3 ص 357 و « تاريخ يمينى » ج 1 ص 292 و « الفتح -

--> ( 1 ) - در طبعى از « كتاب الحيوان » كه مورد استفادهء نگارنده بوده و در طى صفحات حواشى كتاب حاضر بدان ارجاع داده شده ، ج 3 ص 24 ، طبع مصر 1323 هجرى ، و نيز در طبع ديگرى از اين كتاب كه بسال 1356 هجرى در مصر بطبع رسيده است ، ج 3 ص 80 ، نام گويندهء اين بيت حارث بن بدر آمده است ، لكن به ظاهر صواب همان حارثة بن بدر است - چنان كه جاحظ خود نيز در « البيان و التبيين » ج 3 ص 211 بدان اشارت كرده - و مصحح و محشى اين طبع اخير از « كتاب الحيوان » نيز در ضمن حاشيهء مربوط بدين نكته تذكار داده است . ( 2 ) - ياقوت در « معجم البلدان » ج 2 ص 254 گويد : « . . . قال عمرو بن النعمان البياضى يرثى قومه ، و كانوا قد دخلوا حديقة من حدائقهم فى بعض حروبهم و أغلقوا بابها عليهم ثم اقتتلوا ، فلم يفتح الباب حتى قتل بعضهم بعضا . . . فقال فى ذلك : خلت الديار . . . الخ » . ( 3 ) - ابن عبد ربه در « العقد الفريد » ج 2 ص 290 گويد : « . . . الهيثم بن عدى قال : لما انفرد سفيان بن عيينة و مات نظراؤه من العلماء تكاثر الناس عليه ، فأنشأ يقول : خلت الديار . . . الخ » . ( 4 ) - ابن خلكان در « وفيات الأعيان » ج 3 ص 256 و 257 در ضمن شرح احوال ابو بكر محمد بن احمد الشاشى گويد : « . . . و حكى لى بعض المشايخ من علماء المذهب انه يوم ذكر الدرس ، وضع منديله على عينيه ، و بكى كثيرا ، و هو جالس على السدة التى جرت عادة المدرسين بالجلوس عليها ، و أنشد [ من الكامل ] : خلت الديار . . . الخ ، و جعل يردد هذا البيت و يبكى ، و هذا انصاف منه ، و اعتراف لمن تقدمه بالفضل و الرجحان عليه ، و هذا البيت من جملة أبيات فى الحماسة . . . الخ » .